ಬೆಂಗಳೂರು/ಮಂಗಳೂರು, ಅ.01: ಮಂಗಳೂರಿನ ಎಂಆರ್‌ಪಿಎಲ್ (MRPL) ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30ರಂದು ಸಂಭವಿಸಿದ ಭಾರೀ ಸ್ಫೋಟ ಹಾಗೂ ಅಗ್ನಿ ಅವಘಡದಲ್ಲಿ ಯುವ ಕಾರ್ಮಿಕನ ದುರ್ಮರಣ ಮತ್ತು ಹಲವರು ಗಾಯಗೊಂಡಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ-1993ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 12ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ (Suo Motu) ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸಿ ಸಮಗ್ರ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುವಂತೆ ಡಿವೈಎಫ್ಐ (DYFI) ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸಮಿತಿ ನಿಯೋಗವು ರಾಜ್ಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದೆ.
ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗದ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಪಿ.ಎನ್. ದೇಸಾಯಿ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ಡಿವೈಎಫ್ಐ ರಾಜ್ಯಾಧ್ಯಕ್ಷ ಲವಿತ್ರ ವಸ್ರದ್ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಸಂತೋಷ್ ಬಜಾಲ್ ನೇತೃತ್ವದ ನಿಯೋಗ ಈ ಕುರಿತು ಅಧಿಕೃತ ಮನವಿ ಪತ್ರವನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದೆ.
ಮನವಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:
1. ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸಬೇಕು
MRPL ಸ್ಫೋಟ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಗಂಭೀರ ವಿಷಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಮಾನ್ಯ ಆಯೋಗವು ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ suo motu ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸಿ ತುರ್ತು ವಿಚಾರಣೆ ಆರಂಭಿಸಬೇಕು.
2. ತಕ್ಷಣದ ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಬೇಕು
ಆಯೋಗದ ತನಿಖಾ ತಂಡ ಅಥವಾ ಆಯೋಗ ಸೂಕ್ತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಘಟನಾ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತಕ್ಷಣ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಸ್ಫೋಟದ ಸ್ಥಳ, ಹಾನಿಯ ಪ್ರಮಾಣ, ಸುರಕ್ಷತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕೆಲಸದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.
3. ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಕ್ರಮ
ಘಟನೆಯ ತನಿಖೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ CCTV ದೃಶ್ಯಗಳು, ಲಾಗ್‌ಬುಕ್‌ಗಳು, ನಿರ್ವಹಣಾ ದಾಖಲೆಗಳು, ಸುರಕ್ಷತಾ ಪರಿಶೀಲನಾ ವರದಿಗಳು, ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳ ದಾಖಲೆಗಳು, ತರಬೇತಿ ದಾಖಲೆಗಳು, ತುರ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ದಾಖಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಸಂಬಂಧಿತ ದಾಖಲೆಗಳು ನಾಶವಾಗದಂತೆ ಅಥವಾ ಬದಲಾಗದಂತೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ನಿರ್ದೇಶನ/ಸೂಚನೆ ನೀಡಬೇಕು.
4. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಪರಿಶೀಲನೆ
MRPLನಂತಹ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಬೇಕಾದ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಗಳ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.
ಹಿಂದಿನ ಅಪಘಾತಗಳು, ಸುರಕ್ಷತಾ ದೂರುಗಳು, ಪರಿಶೀಲನಾ ವರದಿಗಳು ಅಥವಾ ಸುರಕ್ಷತಾ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಕುರಿತು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಇಲಾಖೆಗಳು ಯಾವ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.
5. ಗುತ್ತಿಗೆ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸುರಕ್ಷತೆ
ಮೃತ ಹಾಗೂ ಗಾಯಗೊಂಡ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಗುತ್ತಿಗೆ ಕಾರ್ಮಿಕರಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವರಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಸುರಕ್ಷತಾ ತರಬೇತಿ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಧನಗಳು, ಅಪಾಯದ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ, ತುರ್ತು ನಿರ್ಗಮನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ/ತುರ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಒದಗಿಸಲಾಗಿತ್ತೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.
6. ಸಂತ್ರಸ್ತ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ತಕ್ಷಣದ ಮಧ್ಯಂತರ ಪರಿಹಾರ
ಮೃತ ಕಾರ್ಮಿಕ ಮನೀಶ್ ಕರ್ಕಡ ಅವರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಗಾಯಗೊಂಡ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ತಕ್ಷಣದ ಮಧ್ಯಂತರ ಪರಿಹಾರ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಸರ್ಕಾರ/ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಿಗೆ ಆಯೋಗ ಸೂಕ್ತ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಬೇಕು. ವಿಚಾರಣೆಯ ಅಂತಿಮ ಫಲಿತಾಂಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಂತ್ರಸ್ತ ಕುಟುಂಬಗಳು ಕಾಯಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗದಂತೆ ತುರ್ತು ಮಾನವೀಯ ನೆರವು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು ಖಚಿತಪಡಿಸಬೇಕು. PHRA ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆಯ ನಂತರ ಪರಿಹಾರ/ಹಾನಿ ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮಗಳ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರ ಆಯೋಗಕ್ಕಿದೆ.
7. ಗಾಯಗೊಂಡ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆ
ಗಾಯಗೊಂಡ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಪುನರ್ವಸತಿ ಹಾಗೂ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ಕುರಿತು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ನಿರ್ದೇಶನ/ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಬೇಕು.
8. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸುರಕ್ಷತೆ
ಸ್ಫೋಟದಿಂದ MRPL ಆವರಣದ ಹೊರಗಿನ ಮನೆಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು ಅಥವಾ ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಅದರ ಕುರಿತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಪರಿಹಾರ ದೊರಕುವಂತೆ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು.
9. ಸಮಗ್ರ ತನಿಖಾ ವರದಿ
ಸ್ಫೋಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು, ಸುರಕ್ಷತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಲೋಪವಿತ್ತೇ, ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವೈಫಲ್ಯವಿತ್ತೇ, ನಿಯಮಿತ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವೆಯೇ, ಹಿಂದಿನ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳು ಅಥವಾ ದೂರುಗಳಿದ್ದವೆಯೇ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ತೋರಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಮಗ್ರ ವರದಿಯನ್ನು ಆಯೋಗದ ಮುಂದೆ ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸೂಚಿಸಬೇಕು.
10. ತಪ್ಪಿತಸ್ಥತೆ ಕುರಿತು ಪೂರ್ವನಿರ್ಧಾರವಿಲ್ಲದೆ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ತನಿಖೆ
ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪೂರ್ವನಿರ್ಧಾರಿತವಾಗಿ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸದೆ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯ, ದಾಖಲೆಗಳು, ಸಾಕ್ಷಿದಾರರ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ತನಿಖಾ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಬೇಕು. ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ದೃಢಪಟ್ಟಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಕ್ರಮ ಹಾಗೂ ಸೂಕ್ತ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಬೇಕು.
ತುರ್ತು ಮನವಿ
ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಒಂದು ಜೀವಹಾನಿ ಸಂಭವಿಸಿರುವುದು ಮತ್ತು ಹಲವು ಕಾರ್ಮಿಕರು ಗಾಯಗೊಂಡಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಈ ದೂರುವನ್ನು ತುರ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪ್ರಕರಣವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ, ವಿಳಂಬವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸಿ, ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ತಕ್ಷಣ ವರದಿ ಕೋರಬೇಕು.
KSHRCಯ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಆಯೋಗವು ದೂರು ಅಥವಾ suo motu ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಬಹುದು; ತುರ್ತು ಕ್ರಮ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆದೇಶ/ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬಹುದು.
ಆದ್ದರಿಂದ, ಮಾನ್ಯ ಆಯೋಗವು ಈ ದೂರನ್ನು suo motu ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪ್ರಕರಣವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಬೇಕು. ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಇಲಾಖೆಗಳು, ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಿಂದ ತಕ್ಷಣ ವರದಿ/ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಕೋರಬೇಕು ಮತ್ತು) ಘಟನಾ ಸ್ಥಳದ ತುರ್ತು ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಬೇಕು. ಪ್ರಮುಖ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳು ನಾಶವಾಗದಂತೆ ಅವುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಮೃತ ಮತ್ತು ಗಾಯಗೊಂಡ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ತಕ್ಷಣದ ಮಧ್ಯಂತರ ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವಿಗಾಗಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಬೇಕು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಸುರಕ್ಷತಾ ನಿಯಮಗಳ ಜಾರಿ ಅಥವಾ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ತನಿಖೆಯ ಪ್ರಗತಿ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ವರದಿಯನ್ನು ದೂರುದಾರರಿಗೆ ತಿಳಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಅಥವಾ ಕರ್ತವ್ಯಲೋಪ ದೃಢಪಟ್ಟಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಕ್ರಮ ಹಾಗೂ ಸೂಕ್ತ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ನಿಯೋಗ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದೆ.
ಸಂತ್ರಸ್ತ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ತಕ್ಷಣದ ಮಧ್ಯಂತರ ಪರಿಹಾರ ಒದಗಿಸಲು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಯೋಗದ ಕಾನೂನುಗಳಂತೆ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಜೀವವನ್ನು ಕೇವಲ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸದೆ, ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಮಾನವ ಘನತೆ ಮತ್ತು ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕಿನ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಆಯೋಗವು ತುರ್ತು ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಮನವಿ ಮಾಡಿದೆ.